تفسير عمومى خطبهء هفتم 1 ، 2 - اتّخذوا الشّيطان لامرهم ملاكا و اتّخذهم له اشراكا ( مردمى هستند كه شيطان را تكيه گاه شئون حياتى خود قرار دادند و شيطان هم آنان را در پليدىها و فريبكارىها شركاى خود نمود ) . نخست دست بردگى بسوى شيطان دراز كردند ، سپس شيطان بردگى آنان را پذيرفت درست است كه كار شيطان اغوا و فريب دادن اولاد آدم است ، ولى فعاليت او از آراستن خطاها و گناهان تجاوز نمىكند . اين موجود پليد هرگز مانند يك عامل جبرى مردم را به بدبختى و سقوط نمىكشاند . و چنان كه در قرآن مجيد آمده است ، كار او وعده‌هاى دروغين و آرايشهاى بىاساس مىباشد . خداوند رحمان انسانها را بوسيلهء عقول و وجدانها و پيامبران از اغواها و فريبكارىهاى شيطان بر حذر داشته است . سه وسيلهء مزبور قدرتى بيش از تحريكات شيطان دارا مىباشند . كه به خوبى مىتوانند دغل كارىهاى شيطان را خنثى نمايند . بنا بر اين ، اين شيطان نيست كه دست آدمى را گرفته با اجبار او را بردهء خود مىسازد بلكه اين خود انسان است كه نخست همهء وسايل سه گانه را از كار مىاندازد و تحريكات آنها را در درون خود خنثى مىنمايد و دست بردگى به سوى شيطان دراز مىكند و سپس آن موجود پليد شريك زندگى او مىگردد . اين مطلب در مواردى از قرآن مجيد چنين مطرح شده است : 1 - * ( وَقالَ الشَّيْطانُ لَمَّا قُضِيَ الأَمْرُ إِنَّ الله وَعَدَكُمْ وَعْدَ الْحَقِّ وَوَعَدْتُكُمْ فَأَخْلَفْتُكُمْ وَما كانَ لِي عَلَيْكُمْ مِنْ سُلْطانٍ إِلَّا أَنْ دَعَوْتُكُمْ فَاسْتَجَبْتُمْ لِي فَلا ) *